تفاوت سامانه خودنویس و سامانه کاتب در معاملات ملکی
با گسترش ثبت الکترونیکی معاملات املاک، آشنایی با سامانه خودنویس و سامانه کاتب برای خریداران، فروشندگان، موجران، مستأجران و مشاوران املاک اهمیت زیادی دارد. هر دو سامانه در حوزه معاملات ملکی کاربرد دارند، اما هدف و فرایند استفاده از آن‌ها یکسان نیست.
سامانه خودنویس چیست؟
سامانه خودنویس برای ثبت الکترونیکی قراردادهای ملکی در چارچوب خدمات و امکانات پیش‌بینی‌شده طراحی شده است. اشخاص می‌توانند برای قراردادهای مجاز، از جمله قراردادهای اجاره، مستقیماً از این سامانه استفاده کنند و مراحل ثبت اطلاعات و دریافت شناسه رهگیری را مطابق ضوابط مربوط انجام دهند.
یکی از ویژگی‌های خودنویس، فراهم‌کردن امکان ثبت قرارداد برای مردم بدون الزام به مراجعه به مشاور املاک در مواردی است که سامانه اجازه ثبت مستقیم آن قرارداد را می‌دهد.
سامانه کاتب چیست؟
کاتب درگاه خدمات ثبتی مرتبط با سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است. این درگاه برای دسترسی به خدمات مختلف ثبتی طراحی شده و یکی از کاربردهای مهم آن در معاملات ملکی، فراهم‌کردن امکان ثبت پیش‌نویس قرارداد توسط مشاوران املاک دارای مجوز و هدایت معامله به مراحل قانونی بعدی است.
در معاملات مشمول قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، مشاور املاک باید مطابق مقررات مربوط، پیش‌نویس قرارداد را ثبت و برای ادامه فرایند قانونی به مسیر تعیین‌شده ارجاع دهد.
تفاوت‌های اصلی خودنویس و کاتب
۱. کاربران سامانه: خودنویس امکان استفاده مستقیم مردم از خدمات و قراردادهای مجاز را فراهم می‌کند؛ اما ثبت پیش‌نویس معاملات در بخش مربوط به مشاوران املاک کاتب، برای مشاوران واجد شرایط و دارای مجوز پیش‌بینی شده است.
۲. کاربرد سامانه: خودنویس بیشتر با ثبت قراردادهای ملکی توسط اشخاص شناخته می‌شود؛ کاتب درگاه گسترده‌تری برای خدمات ثبتی است و در فرایند معاملات ملکی، امکان ثبت پیش‌نویس و پیگیری مراحل بعدی را فراهم می‌کند.
۳. مراحل قانونی معامله: ثبت اطلاعات یا پیش‌نویس در یک سامانه را نباید در همه موارد معادل ثبت نهایی سند رسمی دانست. بسته به نوع ملک، نوع قرارداد و مقررات قابل اجرا، ممکن است مراجعه به دفتر اسناد رسمی و تکمیل مراحل قانونی انتقال ضروری باشد.
هنگام خرید و فروش ملک به چه نکته‌ای توجه کنیم؟
پیش از ثبت قرارداد خرید یا فروش آپارتمان و زمین، باید نوع سند مالکیت، وضعیت حقوقی ملک و الزامات قانونی معامله بررسی شود. انتخاب سامانه و روش ثبت نیز باید با نوع قرارداد و مقررات حاکم بر آن هماهنگ باشد.
برای نمونه، در برخی معاملات مشمول قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، ثبت پیش‌نویس در کاتب بخشی از فرایند قانونی است و طرفین باید مراحل بعدی را نیز مطابق مقررات انجام دهند.
بنابراین، صرف ثبت اطلاعات در سامانه، به‌تنهایی به معنای انتقال رسمی مالکیت نیست.
جمع‌بندی
سامانه خودنویس امکان ثبت مستقیم برخی قراردادهای مجاز را برای مردم فراهم می‌کند؛ در مقابل، کاتب درگاه خدمات ثبتی است که مشاوران املاک دارای مجوز نیز برای انجام مراحل مربوط به ثبت پیش‌نویس معاملات از آن استفاده می‌کنند.
آگاهی از تفاوت این دو سامانه به خریداران و فروشندگان کمک می‌کند تا مسیر مناسب ثبت قرارداد خود را بشناسند و مراحل قانونی معامله را با دقت بیشتری دنبال کنند.